دانلود رایگان


تأثیر تنش خشکی انتهای فصل و سالیسیلیک اسید بر - دانلود رایگان



دانلود رایگان به‌منظور بررسی تأثیر سالیسیلیک اسید (صفر، 5/0، 1، 5/1 و 2 میلی مولار) بر ویژگی‌های مورفولوژی و فیزیولوژیک دو رقم کلزا (ساری گل و RGS) تحت شرایط آبیاری مطلو

دانلود رایگان
تأثیر تنش خشکی انتهای فصل و سالیسیلیک اسید بر دمای سایه‌انداز گیاهی، عملکرد و اجزاء عملکرد دو رقم کلزا به منظور بررسی تأثیر سالیسیلیک اسید (صفر، 5/0، 1، 5/1 و 2 میلی مولار) بر ویژگی های مورفولوژی و فیزیولوژیک دو رقم کلزا (ساری گل و RGS) تحت شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی انتهای فصل، پژوهشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب- دانشگاه شیراز، در سال زراعی 93-1392 طراحی و اجرا شد. آزمایش به صورت کرت­های دوبار خردشده، بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار بود. نتایج نشان داد که همه فاکتورهای موردبررسی (تنش خشکی انتهای فصل، رقم و سالیسیلیک اسید) بر تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، طول خورجین، وزن هزار دانه و عملکرد دانه اثر معنی داری اعمال کردند ولی ارتفاع بوته و تعداد شاخه فرعی فقط تحت تأثیر رقم قرارگرفته و تنش خشکی و سالیسیلیک اسید اثر معنی داری بر این صفات اعمال نکردند. هر دو رقم مورداستفاده در این پژوهش نسبت به تنش خشکی در زمان گلدهی بسیار حساس بوده به طوری که تنش خشکی باعث کاهش 40 درصدی عملکرد در هر دو رقم شد. عملکرد در رقم RGS از 6780 کیلوگرم در هکتار در شرایط آبیاری مطلوب به 3930 کیلوگرم در هکتار در شرایط تنش خشکی انتهای فصل کاهش یافت. در هر دو رقم در شرایط آبیاری مطلوب تیمار 1 میلی مولار و در شرایط تنش تیمار 2 میلی مولار سالیسیلیک اسید بیشترین میزان عملکرد را در گیاه کلزا تولید کردند. هر دو رقم پاسخ مشابهی نسبت به تنش خشکی و سالیسیلیک اسید داشتند، ولی به طورکلی رقم RGSعملکرد بالاتری (5354 کیلوگرم در هکتار) را نسبت به رقم ساری گل (4911 کیلوگرم در هکتار) تولید نمود. همچنین در هر دو رقم دمای سایه انداز گیاه نیز تحت تأثیر سالیسیلیک اسید در شرایط تنش خشکی کاهش یافت. به طورکلی می توان چنین نتیجه گرفت، اگرچه تنش خشکی باعث ایجاد اثرات سویی بر رشد و عملکرد کلزا شده است ولی استفاده از سالیسیلیک اسید توانسته بخشی از این خسارت را جبران کند.
کلمات کلیدی: سالیسیلیک اسید، دمای سایه انداز، کلزا، عملکرد دانه.
فهرست مطالب
فصل اول: مقدمه
فصل دوم: مروری بر پژوهش های پیشین
فصل سوم: مواد و روش ها
فصل چهارم: نتایج و بحث
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
فهرست جداول
فهرست شکل ها
فصل اول
جمعیت جهان پیوسته در حال افزایش است، این جمعیت که در سال 1930 میلادی فقط 2 میلیارد نفر بوده است در سال 1990 به 3/5 میلیارد نفر رسید و در سال 2000 میلادی از 6 میلیارد نفر تجاوز کرد پیش بینی شده است که تعداد این جمعیت در حال افزایش تا سال 2025 به 8 میلیارد نفر خواهد رسید (فائو، 2006). با توجه به افزایش روزافزون جمعیت جهان و به دنبال آن افزایش تقاضا برای غذا، اگر سرعت تولید محصولات غذایی همگام با سرعت افزایش جمعیت نباشد، کمبود غذا در آینده غیرقابل انکار است (گالاهر، 1984).طبق پیش بینی فائو تقاضا برای مصرف مواد غذایی در کشورهای درحال توسعه از سال 1980 تا 2030 حدود 7/2 برابر خواهد شد (فائو، 2006). بیشتر از سه چهارم جمعیت جهان در کشورهای درحال توسعه بوده و متأسفانه سهم عمده افزایش جمعیت نیز مربوط به این کشورها است که در حال حاضر با مشکل گرسنگی دست به گریبان اند، به گونه ای که 20 درصد مردم این کشورها دچار سوءتغذیههستند و افزایش جمعیت در این کشورها به معنای افزایش تعداد گرسنگان است (پیراسته و امام، 1389). افزایش جمعیت جهان و همچنین کاهش زمین های زراعی موردنیاز برای بقای کشاورزی، اهمیت و لزوم اصلاحگیاهان را برای افزایش پتانسیل عملکرد و سازگاری به تنش های غیر زیستی را بیش از پیش آشکار ساخته است (آرائوس و همکاران، 2002).
ایران با متوسط نزولات آسمانی 240 میلی متر که کمتر از یک سوم میزان بارنگی سالانه جهانی می باشد، دارای اقلیم خشک و نیمه خشک است در مناطق خشک میزان بارنگی سالانه از تبخیر و تعرق پایین تر بوده و امکان بروز دوره خشکی در طول سال امری اجتناب ناپذیر است (وفا بخش و همکاران، 1387)؛ بنابراین در ایران کمبود آب اصلی ترین مشکل کشاورزی می باشد (خدابنده و جلیلیان، 1376). با توجه به این موضوع کشاورزان و دست اندرکاران کشور، اصولاً باید با تلاش زیاد و همچنین بکار بردن روش هایی چون مدیریت صحیح و اقتصادی منابع آبی و استفاده بهینه از آب، میزان تولید محصولات زراعیو ثبات در تولید را افزایش دهند تا بتوانند از این طریق مشکل غذایی جمعیت در حال افزایش را برطرف سازند. دانه های روغنی نقش بسزایی در تغذیه انسان دارند اما بیش از 90 در صد روغن مصرفی در ایران از طریق واردات تأمین می شود و سهم تولید داخلی فقط 10 درصد می باشد به همین دلیل تولید دانه های روغنی در سال های اخیر بیش تر موردتوجه قرارگرفته و در رأس برنامه های مسئولین وزارت جهاد کشاورزی می باشد (شریعتی و قاضی شهنی زاده، 2000). در این میان کلزا به عنوان یکی از مهم ترین گیاهان روغنی برای کشت در شرایط آب و هوایی کشور موردتوجه قرارگرفته است تولید جهانی کلزا در مقایسه با دیگر روغن های گیاهی در مقام دوم بعد از سویا قرار دارد و میزان آن بیش از 42 میلیون تن می باشد همچنین پس از استحصال روغن، کنجاله باقی مانده سرشار از پروتئین بوده و برای تغذیه دام مناسب است (آلیاری و همکاران،1379).
1-2-کلزا 1-2-1- تاریخچه و مبدأ کلزا: در آثار بجا مانده از دوران نوسنگی در مصر و به ویژه در کتیبه های یونانی بجا مانده از قبل از میلاد به گیاهان روغنی جنس براسیکا و ارزش دارویی آن ها اشاره شده است. اعتقاد بر این است در اروپا زراعت کلزا (Brassica napusL.) از اوایل قرون وسطی آغاز گردیده است از اوایل قرن شانزدهم کشت تجاری کلزا در هلند ثبت شده است که از روغن این گیاه به عنوان سوخت چراغ استفاده می شده است. تولید تجاری کلزا در سال 1942 در کانادا شروع شده که در جنگ جهانی دوم به دلیل قحطی و گرسنگی مقداری از آن به مصرف غذایی رسید امکان استفاده از روغن کلزا برای مصرف خوراکی در سال 1948 موردتوجه قرار گرفت تا اینکه در کشور کانادا در مزرعه به بوته های جهش یافته ای برخورد کردند که از اروسیک اسید پایینی برخوردار بودند که پس آن به وسیله کارهای اصلاحی این صفت در ارقام پر محصول کلزا به تثبیت رسید و انقلابی در زراعت این گیاه به وجود آمد. در سال های 1956 و 1957 روغن خوراکی از کلزا استخراج شد و در سال 1968 اولین رقم کلزا با میزان اروسیک اسید پایین در کانادا تولید شد و هم اکنون کانادا یکی از تولیدکنندگان عمده این گیاه می باشد (قدمی، 1389). موطن کلزا دقیقاً مشخص نیست اما به احتمال قوی خاستگاه آن جنوب اروپاست چون زیرگونه های متعلق به شلغم روغنی به صورت وحشی از اروپای غربی تا چین پراکنده است و در اوایل قرن 18 از آنجا وارد آسیا شده است (قدمی، 1389).
1-2-2- جایگاه کلزا در ایران و جهان: محصولات علاوه بر دارا بودن ذخایر غنی از اسیدهای چرب، حاوی پروتئین نیز می باشند استفاده از پروتئین های گیاهی بجای گوشت و همچنین معرفی دانه های روغنی جدیدی همچون کلزا به بازارهای جهانی سبب اهمیت روزافزون این محصولات شده است طبق آخرین آمار منتشر شده از سوی سازمان خواروبار جهانی (FAO)، کلزا پس از سویا و نخل روغنی سومین منبع تولید روغن نباتی جهان بشمار می رود (شریعتی و قاضی شهنیزاده، 2000). ویژگی های خاص این گیاه و همچنین سازگار بودن آن به شرایط آب و هوایی کشور باعث شده که در سال های اخیر کشت و کار تولید آن به طور قابل ملاحظه ای افزایش یابد (خوش نظر و همکاران 1377). این گیاه به دلیل ویژگی های خاص زراعی که دارد ازجمله دامنه گسترده سازگاری به انواع اقلیم ها و شرایط آب و هوایی و همچنین دارا بودن دو تیپ پاییزه و بهاره می تواند به خوبی در برنامه های تناوبی زراعت ها در مناطق مختلف جای گرفته و امکان استفاده حداکثر از منابع آبی و خاکی را فراهم آورد (کیمبر و گرگور، 1995). در ایران کلزا در مناطقی مانند مازندران، گلستان، مناطق سرد و معتدل کشور کشت می شود (شیرانی راد و دهشیری، 1381).جهت ترویج زراعت این گیاه، با توجه به شرایط آب و هوایی کشور، بررسی نیاز آبی و چگونگی استفاده بهینه از آب در زراعت آن یکی از اولویت ها می باشد.
1-2-3-گیاه شناسی کلزا: کلزا بانام علمی Brassica napus L. از مهم ترین گیاهان خانواده شب بو یا چلیپاییان (Brassicacea) می باشد و در زبان انگلیسی به Rapeseedشهرت دارد (خوش نظر وهمکاران، 1377). کلزا یک گونه آمفی دیپلوئید و حاصل از تلاقی فرم هایی از گونه کلم (Brassicaoleracea) با شلغم روغنی (Brassicacompestris) در طبیعت می باشد کلزا گیاهی است علفی و یکساله که به دو تیپ بهاره و پاییزه تقسیم می شود (شریعتی و قاضی شهنیزاده،2000). گل آذین کلزا به شکل خوشه بلندی است که در آن گل ها از قسمت پایین خوشه شروع به شکفتن می کند. کلزا گیاهی است خودگشن یا دارای گرده افشانی مستقیم یا خود بارور (Autogam) که میزان خودگشنی آن 67-76 درصد می باشد در این گیاه مادگی قبل از باز شدن گل آماده باروری است که به این حالت در گیاه شناسی پروتوژنی می گویند (شریعتی و قاضی شهنی زاده،2000).
مدت زمان دوره گلدهی در این گیاه به نوع رقم بستگی دارد که بسته به رقم های مختلف از 57-30 روز متغیر است هر چه در مرحله گلدهی هوا خنک تر باشد به دلیل طولانی شدن این دوره، تعداد گل های تلقیح شده افزایش یافته ولی با افزایش درجه حرارت، به دلیل کاسته شدن از عمر گل ها و به دنبال آن کاهش طول دوره گلدهی، تعداد گل های تلقیح شده کاهش یافته و عملکرد نیز کاهش خواهد یافت. طول خورجین در کلزا بین 10-5 سانتیمتر و تعداد دانه های درون هر خورجین بین 40-15 عدد متغیر است. دانه کلزا کروی بوده و در هنگام رسیدگی به رنگ تیره و زرد درمی آیند که بذرهای زرد رنگ از محتوای روغن بیشتری نسبت به بذور تیره رنگ برخوردار می باشند (شریعتی و قاضی شهنیزاده،2000).
1-2-4- اکولوژی کلزا: کلزا سازگاری مناسبی با شرایط آب و هوایی معتدل و مرطوب دارد کلزا گیاهی است روزبلند، که در پاییز (روز کوتاه) در مرحله روزت باقی می ماند و در بهار با زیاد شدن طول روز، ساقه رفتن و گلدهی گیاه انجام خواهد شد (حجازی، 1379). دامنه فتوپریودی برای کلزا بسیار گسترده است به طوری که در دامنه 24-10 ساعت روشنایی قادر به رشد و نمو می باشد نیاز حرارتی کلزا برای جوانه زدن همانند غلات سردسیری در محدوده 2-4 درجه سانتی گراد قرار دارد و دمای مناسب برای بهاره شدن 1-4 درجه سانتی گراد بوده که انجام آن 20-60 روز به درازا می کشد (آلیاری و همکاران، 1379).
1-2-5- مراحل رشد و نمو گیاه کلزا: کلزا از زمان کاشت تا زمان برداشت دارای مراحل مختلف رشد و نمو می باشد که مراتب بکار گیری تکنیکی زراعی مربوط به آن نیز مختلف می باشد و داشتن اطلاعات کافی در مورد تغییرات مراحل مختلف رشد کلزا می تواند ما را در کاشت و بکار گیری و درنهایت تولید بهتر کلزا راهنمایی کند.
- مرحله جوانه زدن: جذب آب توسط بذور خشک، تورم دانه (16-20 درصد آب)، خروج ریشه چه اولیه و خروج ساقه چه به اندازه دو برابر طول بذر.
- مرحله رشد اولیه: شکاف لپه ها و شکافتن سطح خاک، رشد برگ های اولیه.
- مرحله تولید ساقه چه، برگ و روزت: ظهور 4-12 برگ.
- مرحله رشد طولی: افزایش رشد طولی از طریق ایجاد فاصله بین نقاط رشد.
- مرحله تولید غنچه گل: شروع تولید غنچه ها بعد از اتمام رشد برگ هاست که در این مرحله قطر گل آذین یک سانتی متر و اندازه بزرگ ترین غنچه 2 میلی متر می باشد.
مرحله گلدهی: انشعابات اصلی دارای گل های کم و انشعابات فرعی گل های بیشتری دارند.
مرحله تولید خورجین: که با ظهور اولین خورجین بر روی شاخه اصلی همراه است.
مرحله رسیدن: تمام خورجین های گیاه اعم از خورجین های اصلی و فرعی به حد کامل می رسند.
مرحله مرگ گیاه: دانه های درون خورجین ها کاملاً خشک و رسیده می شوند (حجازی، 1379).
1-3- تنش خشکی: تنش درنتیجه ورود غیرعادی فرآیندهای فیزیولوژیک که از تأثیر یک یا ترکیبی از عوامل زیستی و محیطی حاصل می شود، به وجود می آید(حکمت شعار، 2011).ازآنجاکه تنش باعث کاهش رشد و عملکرد می شود، تنش را می توان چنین تعریف نمود، شرایطی که سبب کاهش عملکرد از حداکثر موردنظر شود یا به عبارتی به هر عاملی که باعث شود گیاه به اندازه پتانسیل ژنتیکی خود رشد نکند اطلاق می گردد (لویت، 1980). از آنجا که آغاز کشاورزی در نواحی شرقی مدیترانه بوده محصولاتی که کشت می شدند از همان آغاز باتجربه ی خشکی به عنوان مهم ترین فاکتور محیطی روبرو بودند (آرائوس، 1997).تنش خشکی یکی از مهم ترین تنش های غیرزنده است که بسته به فصل و زمانی که خشکی واقع می شود می تواند به صورت جدی به کاهش محصول در گیاهان منجر شود (ماجر و همکاران،2008). خشکی و تنش رطوبتی، همواره یک تهدید اصلی برای گیاهان زراعی به شمار می آید و به عنوان یکی از مهم ترین عوامل محدودکننده ی تولید محصولات کشاورزی در نظر گرفته می شود. در مناطق خشک و نیمه خشک، گیاه در طول رشد خود با دوره های کم آبی روبرو می شود و برای اینکه بتواند عملکرد مناسبی داشته باشد باید بتواند این دوره های خشک را تحمل کند (اهدایی، 1373).پاسخ گیاهان به خشکی دارای مکانیسم های پیچیده ای است که شامل تغییرات مولکولی و گسترش آن به کل فعالیت های متابولیسمی گیاه و اثرگذاری آن بر مرفولوژی و فنولوژی گیاهان می باشد (چاور و همکاران، 2003).
خشكيوتنشناشيازآنازمعمول ترینتنش هایمحيطياستكهتقریباًتوليداتزراعيرادر٢٥درصداززمین هایكشاورزيجهانمحدودمی کند (هاشمی و همکاران، 1374). خشکی مهم ترین عامل محدودکننده رشد و عملکرد گياهان زراعی است که ٤٠ تا ٦٠ % اراضی کشاورزی جهان را تحت تأثير قرار می دهد (بری، 1997). ايران با متوسطنزولاتآسمانی٢٤٠میلی متردرسالطبقتعريفآمبرژهدرزمرهمناطقخشکونیمه خشکقرارمی گیرد (وفابخش و همکاران، 1387). كهاينخودنشان دهندهضرورتتوجهبهبهینه سازیمصرفآبدربخشكشاورزياست.
1-3-1- مکانیسم های مقاومت به تنش خشکی: بر اساس تعریف مقاومت به خشکی، توانایی بقای یک گیاه در برابر خشکی بلندمدت می باشد (لویت،1980) که در گیاهان معمولاً به سه روش اعمال می شود:
گریز از خشکی
اجتناب از خشکی
تحمل خشکی یا حفظ ذخیره آب (مجیدی هروان، 1381; لویت، 1980).
مکانیسم فرار یا گریز از خشکی توسط گیاهانی اتخاذ می شود که چرخه زندگی آن ها در طول فصل مرطوب و قبل از شروع تنش خشکی کامل می شود این گیاهان در حقیقت اجتناب کننده از خشکی می باشند (کافی و همکاران، 1379). گیاهان با استفاده از ریشه های عمیق و توسعه یافته، ساختمان و سطح مناسب سایه انداز، تغییر زاویه و حرکت برگ، کوتیکول ضخیم، تنظیم سطح برگ، بستن روزنه در ساعات گرم و خشک شبانه روز و تنظیم فشار اسمزی می توانند از تنش خشکی جلوگیری کنند درنتیجه توانایی یک گیاه برای تحمل دوره های بدون بارندگی از طریق بالا نگه داشتن میزان آب موجود در خود را اجتناب از خشکی می گویند (لویت،1980). توانایی یک گیاه به زنده ماندن در دوره های بدون بارندگی و تحمل کمبود آب در بافت ها را تحمل به خشکی می گویند تحمل به خشکی از مهم ترین سازوکارهای گیاه برای مقابله با تنش خشکی می باشد که به طور معمول با تنظیم اسمزی در ارتباط می باشد (مصطفی و همکاران، 1996)
1-3-2- تأثیر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد کلزا: یکی از مشکلات توسعه کشت کلزا در بسیاری از مناطق دنیا تنش خشکی عنوان شده است (مندهام و سالیسبوری، 1995).اثر تنش آبی بر کلزا را می توان به دو دوره قبل از مرحله زایشی و بعد از مرحله زایشی تقسیم کرد که تنش خشکی قبل از این دوره بیشتر بر رشد سبزینه ای گیاه تأثیر می گذارد ولی پس ازاین دوره بر میزان گرده افشانی گل ها، تشکیل دانه و عملکرد تأثیر مستقیم دارد (شکاری و همکاران، 1383).دوره انتهایی فصل رشد کلزا در فصل بهار، به دلیل اینکه رشد این گیاه با دیگر زراعت های اصلی ازجمله غلات همزمان می شود (نیاز آبی زراعت های دیگر نیز باید برطرف شود)، امکان فراهم نبودن آب (دوره خشکی) برای کلزا وجود دارد (احمدی و جاوید فر، 1379). کمبود رطوبت خاک در انتهای دوره رشد، یکی از عوامل بسیار مهم می باشد که کشت، توسعه سطح زیر کشت و تولید موفقیت آمیز کلزا را در کشور به مخاطره می اندازد (شکاری، 1380).
کمبود آب می تواند اثر سوئی بر عملکرد کلزا بگذارد ولی این اثر به ژنوتیپ و مرحله نمو گیاه و سازگاری گیاه به خشکی بستگی دارد (عزیزی و همکاران، 1378). گیاه کلزا اصولاً به تنش خشکی بسیار حساس بوده که حداکثر آن در زمان پر شدن دانه و حداقل آن در مرحله رشد رویشی است (نیلسن و جانیک، 1996). دوره گلدهی و مراحل اولیه نمو خورجین ها یعنی زمان تعیین تعداد خورجین و تعداد دانه در کلزا ازنظر نیاز گیاه به آب از مراحل بحرانی به شمار می روند (رائو و مندهام، 1991). گیاهان خانواده شب بو تحت شرایط تنش رطوبتی، تمامی مراحل رشد و نمو خود را سریع تر به اتمام می رسانند کلزا نسبت به سایر گونه های دیگر از خانواده شب بو از سازگاری بیش تری به تنش برخوردار است که دلیل آن، طول کوتاه تر دوره رشد زایشی آن می باشد (ماتر و واتال، 1996). افزايش مقاومت گياهان از راه های مختلف شامل به نژادي و استفاده از تنظیم کننده های رشد عملي است. در مقايسه با روش های به نژادي كه اغلب بلندمدت و هزینه بردار هستند، استفاده از تنظیم کننده های رشد شامل جاسمونيك اسیدو ساليسيليک اسید آسان تر و ارزان تر است (مهرابیان مقدم و همکاران، 1390).
1-4- سالیسیک اسید 1-4-1- تاریخچه: نام سالیسیلیک اسید از واژه لاتین salixکه نام جنس درخت بید است، گرفته شده است و به دلیل وفور این ماده در پوست درخت بید می باشد سالیسیلیک اسید درواقع یک بتا هیدروکسی اسید (BHA) با فرمول مولکولی C6H4(OH)CO2H است. این ماده، یک اسید آلی بی رنگ، بی مزه و بلورین است که به طور گسترده ای در سنتز مواد آلی و اعمال گیاهی به عنوان یک هورمون کاربرد دارد و از متابولیسم سالیسینمشتق شده است که در حقیقت متابولیتی از آسپرین است. سالیسیلیک اسید از آمینواسید فنیل آلانین تولید می شود (حیات و احمد، 2007).سالیسیلیک اسید برای اولین بار در سال 1838 از پوسته درخت بیداستخراج شد در طول قرن نوزدهم از گیاهانی چون Wintergreen, Spireaسالیسیلات های دیگری مثل متیل استرها و گلوکوزیدها استخراج شده اندکه به آسانی به سالیسیلیک اسید تبدیل می شدند(حیات و احمد، 2007). سالیسیلیک اسید یا ارتوهیدروکسی بنزوئیک یک ترکیب فنلی است که در طبیعت وجود داشته و در برخی بافت های گیاهی هم به فراوانی یافت می شود(ژانگ و همکاران، 2006) این ترکیب در 36 گونه گیاهی به خوبی شناخته شده ولی در برخی گیاهان مثل برنج، جو و سویا بیشترین مقدار را دارد که تقریباً یک میلی گرم برگرم وزن تر می باشد از این ترکیب برای اولین بار در سال 1898 پرفروش ترین داروی مسکن ساخته شد که آسپرین (استیل سالیسیک اسید) نام دارد درنهایت در سال 1990، راسکین سالیسیلیک اسید را به عنوان یک تنظیم کننده رشد گیاهی معرفی کرد (حیات و احمد، 2007).همچنین ترکیبات سالیسیلیک اسید به صورت متیل سالیسیلات در برگ های بلوط، شبدر قرمز و تنباکو یافت شده است ترکیبات فرار از سالیسیلیک اسید در میوه های آلو، توت فرنگی، تمشک سیاه و گوجه فرنگی کشف شده است (یالپانی و همکاران، 1992). سالیسیلیک اسید با آمینو اسید ترکیب می شود که میزان بالای از آن را در ارقام انگور یافته اند (سیلورمن و همکاران، 1995).برخی مثل پوپوا آن را به عنوان یک مولکول علامت دهنده می شناسند (سناراتنا و همکاران، 2000) به هرحال خواص فیزیکی سالیسیلیک اسید نشان می دهد که می تواند در گیاهان انتقال یافته و متابولیزه شود (پوپوا، 1997.، واسی کووا، 2007).
1-4-2- ساختمان سالیسیلیک اسید و مشتقات آن: سالیسیلیک اسید یا ارتوهیدروکسی بنزوئیک اسید و ترکیبات متعلق به آن از مشتقات فنلهای گیاهی می باشند که معمولاً در آب و حلال های قطبی آلی خیلی محلول اند (پوپوا و همکاران، 1997)یکی از آنالوگ های این ترکیب استیل سالیسیلیک اسید (آسپرین) است که پس از جذب به سرعت به سالیسیلیک اسید تبدیل می شود (راسکین، 1992). یکی دیگر از مشتقات سالیسیلیک اسید، متیل سالیسیلیک اسید است که استر نیمه فرار بنزوئیک اسید بوده و این روغن از گیاه Wintergreenبه دست آمده است این ترکیب در اتمسفر به سرعت جذب گیاهان شده و در سیگنال های ارتباطی بین سلول ها، گیاهان، حیوانات و میکرو ارگانیزم ها شرکت می کند. همچنین این ترکیب به عنوان یک سیگنال داخلی گیاهی باعث افزایش مقاومت گیاه به تنش های شوری، خشکی، سرما و گرما می شود آنالوگ های دیگرسالیسیلیک اسید، 2 و 6 دي هيدروكسي بنزوئيك اسيد (DHBA)، 2 و 6 دي كلروايزونيكوتينيك اسيد (INA)، 7 كربوكسي بنزوتياديازول (BTH) و متوكسي بنزوئيك اسيد می باشند؛ که مسیر طبیعی دفاع در گیاهان را فعال می کنند (حیات و احمد، 2007).
1-4-3- مکانیسم احتمالی فعال در پاسخ به تنش ها در گیاهان: شکل زیر مدل شماتیک فعالیت سالیسیلیک اسید با القای مقاومت در تنش های غیر زیستی را نشان می دهد.
شکل1-1- مدل شماتیک فعالیت سالیسیلیک اسید برای القای مقاومت در تنش های غیر زیستی.
1-4-4- اثر سالیسیلیک اسید بر فتوسنتز: سالیسیلیک اسید یک تنظیم کننده ی رشد بیرونی است که رویدامنه ای از فرآیندهای درونی ازجمله، جوانه زنی بذر، بسته شدن روزنه، جذب و انتقال یون، نفوذپذیری غشاء، سرعت رشد و فتوسنتز تأثیر می گذارند (خان و همکاران، 2003.، حسین و همکاران، 2007) ساليسيليك اسيد به وسیله سلول­هاي ريشه توليد مي­شود و نقش محوري در تنظیم فرآيند­هاي فيزيولوژيك مختلف مثل رشد، نمو گياه،جذب يون، فتوسنتز و جوانه زنی ايفا می کند (التایب، 2005؛ راسکین، 1992؛ پوپووا، 1997). جذب ساليسيليك اسيد تحت تأثير pHاست به طوری که با كاهش pHخاصيت مهاركنندگي ساليسيليك اسيد افزايش مي­يابد (التایب، 2005؛ راسکین، 1992). فتوسنتز یکی از واکنش های جهت دهنده جریان الکترون ها، با سنتز ATPیعنی فتوفسفریلاسیون می باشد همچنین فتوسنتز، تسخیر انرژی خورشید توسط موجودات فتوسنتز کننده و تبدیل آن به انرژی شیمیایی ترکیبات آلی می باشد که منبع نهایی تقریباً تمام انرژی بیولوژیک است (لنینجر 1388). از عوامل موثردر فتوسنتز، می توان به شدت میزان باز و بسته بودن روزنه ها، میزان کلروفیل، مقدار آنزیم های در دسترس لازم برای فتوسنتز بخصوص RUBISCO، میزان انتقال مواد آلی ساخته شده در کلروپلاست و ویژگی های فیزیکی برگ نظیر سطح، ضخامت، نحوه قرار گرفتن روزنه ها و ... اشاره کرد (تایز وزایگر، 1386). در گزارشی که Khanو همکاران در سال 2003 آورده اند، ثابت شده که سالیسیلیک اسید فتوسنتز را در گیاهان سویا، جو و ذرت افزایش داده است.
پاسخ گیاهان به تیمارسالیسیلیک اسید آنزیم های پروسه فتوسنتز راهم دربرمی گیرد (خان و همکاران، 2003). در گزارش دیگری از اثر سالیسیلیک اسید بر گیاه خردل نشان داده شده که آنزیم کربونیک انهیدراز برگ های این گیاه فعال شده است (چاکروبایوتی و تانگدن، 2005). همچنین در گزارش دیگری در گیاه جو ثابت شده با کاربرد سالیسیلیک اسید فعالیت ریبولوز 1 و 5 بیس فسفات کربوکسیلاز اکسیژناز تا 50% افزایش پیداکرده است (پوپوا و همکاران، 2005). سالیسیلیک اسید همچنین فعالیت PEPcaseهم در جو افزایش داده که درمجموع سالیسیلیک اسید نرخ فتوسنتز را در سویا، جو و ذرت افزایش داده است (حیات و احمد، 2007، خان و همکاران، 2003).
1-4-5- نقش ساليسيليک اسيد در مقاومت گیاهان به تنش های محیطی: برخی پژوهشگران بر این باورند که سالیسیلیک اسید یک هورمون جدید رشد گیاهی است. (حسین و همکاران، 2007) و می تواند از هورمون های گیاهی به حساب آید (التایب،2005). بر طبق گزارش ها، سالیسیلیک اسید تأثیرات بسیاری بر مورفولوژی و فیزیولوژی گیاه داشته و در تحریک مکانیسم های حمایتی افزایش مقاومت در مقابل تنش های زنده و غیرزنده نقش دارد (تونا و همکاران، 2008). سالیسیلیک اسید نقش مهمی در پاسخ گیاهان به تنش های محیطی دارد و از گیاه در برابر بسیاری از تنش های غیرزنده حمایت می کند (حسین و همکاران، 2007). همچنین به عنوان یک مولکول راهنمای درونی شناخته می شود که به طور اساسی درگیر مقاومت به تنش محیطی در گیاهان می شود (کایدان و همکاران، 2007). سالیسیلیک اسید تحت تأثیر فاکتورهای غیرزنده ی نامطلوب،در بافت های گیاهی تجمع می یابد و در افزایش مقاومت گیاهبه تنش های محیطی شرکت می کند (کایدان و همکاران، 2007)؛ و هم چنین از آن برای افزایش مقاومت گیاهان در برابر اثرات تنش زندهو غیرزنده ی ناسازگار استفاده شده است (عبدو و همکاران، 2001). پژوهش ها نشان داده که سالیسیلیک اسید یکی از اجزای ضروری مقاومت گیاهی به عوامل بیماری زا است و در پاسخ گیاه به شرایط نامساعد محیطی شرکت می کند (حسین و همکاران، 2007).
اهداف پژوهش: خشکيازویژگی هایبارز کشورماستوازاينپديدهطبيعيوغیرقابلاجتنابراه فرارينيست،بايستيدرصددمقابلهباآنبرآمدوبهچاره اندیشیپرداخت (ارزانی و آرجی، 2000). با توجه به اینکه در بسیاری از نقاط ایران به ویژه، شهرستان داراب مراحل پایانی رشد کلزا، که اهمیت این گیاه ازنظر تأمین روغن موردنیاز کشور مشهود است، با شرایط تبخیر و تعرق زیاد و قطع نزولات جوی مصادف می باشد و همچنین بدین دلیل که دوره انتهایی فصل رشد کلزا در فصل بهار با دیگر زراعت های اصلی ازجمله غلات همزمان می شود و نیاز آبی این زراعت ها نیز باید برطرف شود، امکان فراهم نبودن آب (دوره خشکی) برای کلزا وجود دارد، از طرفی پژوهش ها نشان داده اند که حساس ترین مرحله رشد گیاه کلزا به کمبود آب، مرحله گلدهی و پر شدن دانه می باشد که این همزمانی تنش خشکی با مرحله حساس رشدی گیاه کلزا کاهش عملکرد زیادی را در این گیاه موجب می شود (شیرانی راد، 1380).
بنابراین باید به دنبال راهی بود که بتوان مقاومت گیاه زراعی کلزا را به تنش خشکی در انتهای فصل افزایش داد. با توجه به نقش تعدیل کنندگی اثرات منفی تنش خشکی توسط سالیسیلیک اسید که به صورت طبیعی در اکثر گیاهان تحت تنش تولید می شود در این راستا، در پژوهش حاضر مصرف خارجی سالیسیلیک اسید بر روی گیاه کلزا در شرایط تنش خشکی آخر فصل با اهداف زیر مورد بررسی قرار گرفت.
1- مقایسه دمای سایه انداز گیاهی دو رقم کلزا در شرایط تنش خشکی آخر فصل تحت تأثیر سالیسیلیک اسید.
2- تأثیر مقادیر مختلف سالیسیلیک اسید در کاهش اثرات سوء تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد دو رقم کلزا.


دریافت فایل
جهت کپی مطلب از ctrl+A استفاده نمایید نماید




تنش خشکی انتهای فصل


سالیسیلیک اسید بر دما


سایه‌انداز گیاهی


دانلودپایان نامه


word


مقاله


پاورپوینت


فایل فلش


کارآموزی


گزارش تخصصی


اقدام پژوهی


درس پژوهی


جزوه


خلاصه


کتاب راههای عملی و واقعی کسب درآمد از اینترنت

مجموعه طرح لایه باز (PSD) کارت ویزیت سفره خانه و

گزارش تخصصی پایه اول دبستان چگونگی برطرف ساختن

تحقیق درباره نقش نقطه تجاري در رفع مشكلات صادرات

امنيت شغلي با رويكرد ايمني و سلامت و نقش آن در

دانلود پاورپوینت آموزشی درسی دهم علوم انسانى و

پاورپوینت ضرب عدد صحیح در عدد اعشاری.

تحقیق درباره بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

نقش راهبر در اثربخشي مطالعات مهندسي ارزش

445 مطالعه و تحلیل عددی تأثیر ستون سنگی روكش شده